مروری بر وضعیت صنعت گردشگری در جهان و ایران
صنعت گردشگری از مهمترین صنایع در جهان بهشمار میرود. تولید ناخالص داخلی مستقیم گردشگری در سال 2023، سطوح قبل از همه گیری را بهبود بخشید و 3.4 تریلیون دلار تخمین زده شد که معادل 3 درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی است.
در کشور ایران صنعت سفر در حال حاضر سهمی معادل 5 درصد از GDPکشور را به خود اختصاص دادهاست و گردش مالی آن بالغ بر 450 هزار میلیارد تومان است.این صنعت 6درصد از اشتغال کل کشور را تامین کرده است و پیشبینی میشود سهم اقتصاد سفر و گردشگری در تولید ناخالص داخلی ایران تا سال 2028 به 313 هزار میلیارد تومان برسد. ایران در بین 115 کشور جهان در شاخص توسعه گردشگری رتبه هفتاد و سوم را دارد که با توجه به جایگاه کشورهای همسایه و نیز با توجه به زمینههای مساعد تاریخی، فرهنگی، طبیعی کشورمان برای رشد این صنعت، جایگاه مناسبی به شمار نمیرود.
در سال 1401 تعداد 4.2 میلیون نفر گردشگر به ایران سفر کردهاند. این رقم در سال 1402 به 6382755 نفر و در 8 ماهه نخست سال 1403 به 5225520 نفر رسیده است. در برنامه هفتم توسعه پیشبینی شده است رقم گردشگران ورودی در انتهای برنامه به 15 میلیون نفر برسد.
رشد نازل صنعت گردشگری در ایران در قیاس با سایر کشورها از جمله کشورهای منطقه را میتوان به مسائل مختلفی از جمله مسائل اقتصادی، سیاسی، ایرانهراسی و کمبود امکانات زیرساختی مانند هتل و اقامتگاه، حمل و نقل هوایی، جادهای و ریلی و همچنین کمبود نیروی انسانی آموزش دیده در حوزه توریسم نسبت داد و امیدوار بود در صورت حل و رفع چالشهای مذکور، صنعت توریسم ایران با توجه به پتانسیلهای موجود، به یکی از مهمترین منابع درآمدی در اقتصاد کشور تبدیل گردد.
رشد صنعت گردشگری با رشد زنجیره صنایع وابسته شامل حمل و نقل، اقامت، خوراک و صنایع دستی همراه است. در کنار بهبود وضعیت مدیریتی و سیاستگذاری و ارتقا کیفیت خدمات و زیرساختها، توجه به تغییرات پارادیمیک مانند گردشگری خلاق و مسئولانه و بهروزآوری شیوههای خدمت دهی در این صنعت از جمله کاربرد هوش مصنوعی برای توسعه صنعت گردشگری ضروری است.
پایش تحولات تجارت جهانی (گزارش شماره هشتاد و یک)
مرکز پژوهش های اتاق ایران، تهیه و انتشار سلسله گزارشهای "پایش تحولات تجارت جهانی" را با هدف بررسی رویدادهای کلیدی در محیط ژئواکونومیک ایران، در دستور کار قرار داده است. در این گزارشها مسائل مهم روز از منظر تاثیرگذاری بر دیپلماسی اقتصادی و موقعیت ژئواکونومیک ایران مورد بحث و بررسی قرار میگیرند.
در هشتاد و یکمین گزارش از این سلسله گزارشها، گلچینی از تحولات اخیر در دو لایه جهانی و منطقه ای محیط ژئواکونومیک ایران و خلاصه ای از آخرین گزارشها و انتشارات بین المللی در قالب بخش پژوهشها و کتابهای تازه، ارائه شده است.
همچنان که آنکتاد در مورد وقوع بحرانهای خشکسالی در کانال پاناما، حملات به کشتیها در دریای سرخ و وقوع تنشهای ژئوپلیتیکی در دریای سیاه و اثر آن بر تجارت جهان؛ هشدار داده، اتحادیه اروپا هم با هدف مقابله با ناآرامیهای ژئوپلیتیکی و پیشرفتهای تکنولوژیکی، مقررات جدیدی را در مورد تشدید کنترل بر تجارت تدوین نموده که نشان دهنده اتخاذ رویکردی محتاطانهتر و راهبردیتر در تجارت خارجی این منطقه است. شاید نگرانیهای نوظهور ناشی از همین تنشها سبب شده تا بریتانیا علیرغم تحریمهای اعمال شده بر روسیه، در تناقضی آشکار، ضمن حمایت از اوکراین، اقدام به ارائه خدمات بیمهای به نفتکشهای روسی بکند. در واقع علیرغم تحریمها، روسیه به تجارت آسان و جهانی نفت خود ادامه داده و در زمینه تولید محصولات کشاورزی هم عملکرد خوبی داشته و عنوان بزرگترین صادرکننده غلات را در سالهای اخیر به خود اختصاص داده است.
در سطح منطقه هم تشدید اقدامات سختگیرانه آمریکا در مورد تحریم بانکهای حامی روسیه سبب شده تا بانکها و مؤسسات مالی ترکیه اقدام به تعلیق روابط خود با روسیه نمایند. محدودیتهایی که روسیه آن را ناشی از اعمال فشار بیسابقه آمریکا بر ترکیه میداند. ترکیه همچنین روابط تجاری خود را با کشورهایی مانند عراق که بازاری بالقوه بزرگ محسوب میشوند، افزایش داده است. عراق در حال برنامهریزی برای جذب توریست به استانهای اقلیم کردستان است و توافقنامه ای نیز در باب همکاری با عربستان سعودی در زمینه استفاده از فناوریهای جدید و بهروز در صنعت سیمان منعقد نموده تا گام مهمی در کاهش آلودگیهای زیستمحیطی ناشی از تولید سیمان برداشته باشد. افزایش همکاریهای قطر و ژاپن در زمینه تامین میعانات گازی برای ژاپن و توافق دو کشور هند و امارات در زمینه تامین گاز مایع برای هند نیز از جمله توافقاتی است که در زمینه انرژی در سطح منطقه صورت گرفته است. دولت مصر هم در راستای تنوعبخشی به منابع مالی کشور از طریق ورود به بازارهای جدید و استفاده از ابزارهای مالی متنوع، برای اولینبار در حال بررسی امکان انتشار اوراق قرضه به درهم امارات، روپیه هند و دلار هنگکنگ بوده و عزم خود را در تقویت همکاری با امارات متحده عربی بهویژه در حوزههای مالی و سرمایهگذاری جزم کرده است.
در بخش پژوهشهای تازه، چهار گزارش مورد بررسی قرار گرفته است. گزارشی که توسط آنکتاد در مورد پایش روندهای سرمایه گذاری مستقیم خارجی در جهان منتشر شده، نشاندهنده کاهش سطح سرمایهگذاری خارجی در جهان است. اگرچه پیش بینی تثبیت شرایط تأمین مالی برای معاملات سرمایهگذاری بینالمللی در سال 2024، روزنه امید کوچکی را پیش چشم سال جاری میلادی گشوده است. آنکتاد همچنین طی گزارش دیگری، تحلیلی عمیق از ارتباط بین تنوع صادرات و نابرابری درآمد ارائه داده که حاوی نکات ارزشمند و جالب توجهی است. گزارش دیگر این نهاد هم به تأثیرات اقدامات غیر تعرفهای بر امنیت غذائی پرداخته و ضمن آن بر اهمیت افزایش میزان شفافیت مقررات و حجم سرمایهگذاری در زیرساختهای باکیفیت و ایجاد همگرایی در مقررات بینالمللی تاکید نموده است. بانک جهانی نیز طی گزارشی تأثیر تغییرات آبوهوایی بر بازارهای کار، بهویژه در کشورهای درحالتوسعه را مورد بررسی قرار داده و بر تأثیرات پیچیده تغییرات آبوهوایی بر بازار کار و ضرورت مداخلات هدفمند سیاستی در این حوزه تاکید نموده است.
معرفی و بهره برداری از پتانسیل های گردشگری و توریسم تفریحی استان
از دیر باز استان کرمانشاه مقصد گردشگران داخلی و خارجی بسیاري بوده است. وجود نهاد هاي محلی و سابقه تاریخی تولید و اشتغال و یا برخورداري از شرایط محیطی براي رشد و نمو یک فعالیت میتواند خبر از وجود مزیت نسبی بدهد. با این توضیح صنعت توریسم و صنایع دستی در استان کرمانشاه به چند علت داراي مزیت نسبی است. وجود جاذبه هاي گردشگري اصیل و ارزشمند تاریخی، طبیعی، انسانی و محیطی کافی و در عین حال منحصر به فرد، استان را همواره به عنوان یک استان مملو از ظرفیت در جذب گردشگران داخلی و خارجی معرفی نموده است. وجود اسناد منتشر شده اي مثل کتاب هاي تاریخی، سفرنامه ها، گزارشها و مقالات علمی در این خصوص مبین این ادعاست. در سالهاي اخیر روند روبه رشد مناسبی از تمایل گردشگران داخلی نوروزي و تابستانی در سفر به استان کرمانشاه قابل مشاهده است. این به معنی رشد بیش از متوسط تقاضا براي گردش در استان کرمانشاه نسبت به سایر استانها و در نتیجه وجود یک مزیت است. تمایل براي سرمایهگذاري در بخشهاي متفاوت گردشگري استان از جمله مجتمع هاي خدمات بین راهی و هتل در استان کرمانشاه در حال گسترش است. شهرت محصولاتی چون روغن کرمانشاهی، لباس کردي، کت قصري، دام کرمانشاه، نان برنجی و نیز مکانهایی چون طاق بستان، بیستون، غار قوري قلعه و یا بازارچه هایی چون جوانرود و قصر شیرین چه در گذشته تاریخی و چه در حال حاضر کرمانشاه را به عنوان یک ظرفیت و یک مزیت در گردشگري کشور معرفی میکند. استان کرمانشاه اصلی ترین مسیر عبور زائرین عتبات عالیات بوده است. هم زائرینی که از ایران به کربلا و نجف سفر میکردند و هم زائرینی که از عراق براي زیارت مشهد مقدس و قم قصد سفر داشتند